-Ер нь төрийн өмчит компани удирдаад явна гэдэг бол тэр чигээрээ таны хэлдэг бизнес, улс төр гэсэн хоёр ертөнцийн дунд нэг талаас шууд хэрэгжүүлэх үүрэгтэй захиргааны шийдвэр, нөгөө талаас бизнесийн санаа шийдэл, арга замын бэлчирт оршин тогтноно. Гэхдээ энэ хоёр ертөнцийг хослуулснаараа улам ихийг бүтээж байгаа загварууд олон байна. Хятад, Орос, Герман, сүүлийн үед Англи гээд төр нь бизнесийг зөв хийж болдгийг харуулж байна шүү дээ. Ялангуяа Хятадад бизнесийн харилцаа төрийн оролцоогүйгээр оршин тогтнох ямар ч үндэсгүй болчхоод байна л даа. Хятад нэг намын хүчирхэг улс төрийн бодлоготой, эдийн засгийн хагас чөлөөтэй байдлаас ийм зүй тогтол бий болж.  Манайх бол эдийн засгаа бүтэн чөлөөлчихөөд төр бизнес хийж байгаа учраас үр ашиггүй болсон жишээ ашигтай байгаагаас хавьгүй олон гарсан байх магадлалтай болов уу.

 

Миний хувьд нэгэнт үүрэг хариуцлага хүлээгээд энд ирчихсэн учраас надад ажиллах ямар л боломж байна, нөөц байна бүгдийг зориулж, хамгийн сайнаар хөдөлгөх зайлшгүй шаардлагатай гэж үздэг. Ажил бүтэхээргүй боллоо гэх, эсвэл намайг хэвлэл, бусад хэлбэрээр хэн нэгэн гүтгэлээ гэдэг гоморхол байх нь битгий хэл, тэр зүйлд бодож, санаа зовох ч эрхгүй ийм л ажил гэж хүлээж авсан. Чадна гэж бодсон бол чадах л хэрэгтэй. Миний уул уурхайн салбарт ажилласан туршлага гэвэл сүүлийн 10 гаруй жилд хамаарна. "Эрдэнэс Тавантолгой” компанийг анх байгуулагдаж цаасан дээрх нэр төдий байхаас орж ажилласан учраас компаниа нэр төртэй, хүчирхэг болгох маш том амбиц байсан. 2011 онд нөгөө стратегийн 12 хөрөнгө оруулагч орж ирээд танилцуулгаа хийх үед манай компани хаана явааг хүмүүсийн өмнөх хуудсан дээрээс харах гэхэд бүр хаа ч үгүй, зөвхөн "Тавантолгойн орд 6.3 тэрбум тонн нүүрс” гэж л бичигдсэн байхыг олдог байсан юм. Манай компанийн нэр тэнд огт дурдагдаагүй. Бид муухайгаар хэлэхэд, тэдний хувьд газар доорх нүүрс шиг л далд байсан. Тэр үед бид нүүрсийг амь оруулж, яаж үнэ цэнэтэй болгох вэ гэдэг эрдэмд анхлан суралцагчид, АБВ үсэг сурч байгаа хүүхэд шиг л сууж байсан юм билээ. Би тэнд байснаараа, энэ ордын хувь заяаны эргүүлэг бүрт түүнээс хойш байгаагаараа маш сайн мэдэрсэн байх. Тухайн үед Засгийн газрын нөөц хөрөнгөөс 208 сая төгрөг жил бүр гаргаж өгөөд гурван жил ч болчихсон байсан. Олборлолтоо эхлүүлсэн байх хэрэгтэй, нэг төгрөг ч болтугай олсон байх ёстой болсон. Татвар төлөгчдийн 208 сая төгрөгөөр нүүрс ухаад, түүнийгээ ангилж ялгаад, гэрээ байгуулж борлуулаад, хүний өмнө нүүр улайхгүй үзүүлэх юмтай болохоор 10 гэр барьлаа, хэдэн уурхайчдаа аваад гарлаа.

 

 

Бидний зорьсон зорилтууд хэт том юм, гэхдээ биднээр хийлгээд үзэх нь зөв гэдэг хандлага их болж, зарим хэсэг нь урамшууллаа үгээ хэлдэг болсон байна. Хөрөнгө оруулагчид хүссэн ч, эс хүссэн ч эргэж хардаг болсон шүү. Энэ бол бодит дэмжлэг, ахиц мөн. Төмөр зам тавигдана, энд хот байгуулагдана, станц, усан хангамж хийнэ, говь ногоон болно гээд 2009 онд буюу одоогоос 11 жилийн өмнө яриад зогсож байсан хүний хувьд амбиц гэдэг юм уу, хүсэл тэмүүлэл надад их хүчтэй бий болчихсон юм билээ. Нам 2012 онд сонгуульд ялагдаад хэсэг хугацааны дараа компанидаа эргэж ирэхэд улам дордоод, бүр ч саарал болчихсон юм шиг байсан. Бид өөрсдөө ч сэтгэл зүйн хувьд уначихсан ч юм шиг. Гэхдээ хамгийн гол нь нөгөө өмнөх яриа хөөрөө, төсөөлөл мөрөөдөл, нөгөө уурхайчид маань байж л байсан. Ингээд уурхайчидтайгаа ажлаа дахиад л эхэлсэн. Уурхайчдад маань ч 10 гэрээ барьж байх тэр үе рүүгээ буцаад, бүхнийг анхнаас нь эхэлж байх шиг санагдсан гэх яриа надад одоо сайхан санагддаг. Компани байхгүй болох аюулын ирмэгт бодитоор оччихсон байсан "Эрдэнэс Тавантолгой”-н хамт олон өнөөдөр Монголдоо олон зүйлээрээ тэргүүлдэг компани болчихсон, тэгээд болоогүй дэлхийн хамт олон болно гээд зориод явж байна гэдэг бол бидний дотор маш том амбиц адилхан байна аа гэсэн үг. Энэ уурхай, уурхайг дагасан аж үйлдвэрлэлийн парк, технологийн том үйлдвэрүүд, бүхэл бүтэн хот бий болсноор нэг сая өрх гэр ажилтай орлоготой амьдрах эдийн засгийн тооцоо байдаг. Нэг сая гэр бүлийг тэжээж явах хүчин чадалтай төсөл шүү дээ. Ингээд бодохоор тэр саяын нэгээхэн хэсэг нь ч бид өөрсдөө. Би, бид тэр сая хүний ирээдүйг бүтээх боломжийг өнөөдөр төлөвлөөд, гар бие оролцон гүйцэтгэж байна гэдэг бол маш ховор хувь заяа. Тиймээс алдаа гаргах эрхгүйгээр ажиллах шаардлагатай л гэсэн үг. Түүнээс биш алдвал ч алдаг, өөр оноогоор ингээд солино гэх сонголт бидэнд байхгүй. Тийм учраас огт алдаж болохгүй, асуудалд орж болохгүй, ялангуяа энэ тендер, худалдан авалтаас хол, ил тод нээлттэй байх ёстой гээд хүмүүсийн анхаарлыг татаад байгаа бүхнийг дэлгээд тавьж байгаа юм.

 

Манайх шилэн компани учраас ажилтан, ажилчдын анкет, авдаг цалингаас авахуулаад захиргааны шийтгэл зэрэг бүх мэдээллийг ил болгосон. Компанийнхаа бүх машиныг GPS-т холбоод, хаана явж байгааг дэлгэцээр үзүүлдэг болгоно. Хувьцаа эзэмшигчдын хөрөнгө шүү дээ. Хоёр сая хувьцаа эзэмшигч ч харах ёстой. Үнэлгээний хорооны хурлуудыг хүртэл байгууллагын нэгдүгээр давхрын дэлгэцээр үзэж болно. Компани ч гэсэн амьд организм учраас бид амьд юм шиг байлгая гэдэг ийм л энгийн философитой.