АНУ-д "шатдаун” /англ. government shutdown/ гэдэг үйл явц 17 хоногийн турш үргэлжилж байна. Өөрөөр хэлбэл, тус улсын парламент болох Конгресс 2019 оны төсвийг батлаагүйгээс үүдэн өнгөрсөн оны 12 дугаар сарын 22-ноос хойш засгийн газрын үйл ажиллагаа түр зогсчээ.

Энэ оны төсвийг батлахад хүндрэл үүссэний учир юу вэ? Хамгийн гол шалтгааныг дурдвал, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Мексиктэй залгаа хилийн дагуу хана барих зорилгоор улсын төсөвт 5 тэрбум гаруй доллар суулгахыг хүссэн боловч үүнийг Конгрессын Төлөөлөгчдийн танхим дахь сөрөг хүчний Ардчилсан намын гишүүд эрс эсэргүүцсэн учраас төсвийг батлах зөвшилцөл гацаанд орж, засгийн газрын яам, агентлагуудын үйл ажиллагаа түр зогсчихоод байна. 

Өчигдөр буюу 7-ны өдөр Цагаан ордон ба Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүдийн хооронд болсон хэлэлцээнд ахиц дэвшил гарна гэдэгт Д.Трамп итгэхгүй байгаагаа илэрхийлсний сацуу "хана барихад мөнгө төсөвлө” гэсэн шаардлагаасаа ухрахгүй гэдгээ мэдэгдсэн тухай VOA агентлагийн тоймд дурджээ.

"Бид хилийнхээ аюулгүй байдлыг хангаж чадахгүй байх аваас гэмт хэрэг манай улсыг нөмрөн авна. АНУ-д хууль бусаар ирж байгаа хүмүүс манай иргэдийг алж талж байна” гэж Ерөнхийлөгч Д.Трамп байнга мэдэгдэж байгаа билээ. Тэрбээр баасан гарагт хэлэхдээ "ойрын хэд хоногт үйл  явдал хэрхэн өрнөхөөс хамааран улс  оронд онц байдал зарлана” гэсэн нь Конгресс шийдвэр гаргах эсэхээс үл шалтгаалан барилга байгууламж барих зориулалтаар цэргийнхэнд төсвөөс хуваарилсан мөнгийг хилийн хана барихад зарцуулах боломж бий гэдгийг сануулсан хэрэг байв. Харин Бүгд Найрамдах намаас сонгогдсон Конгрессын гишүүн Адам Шифф-ийн хэлснээр бол, энэ нь боломжгүй зүйл ажээ. "Гарри Трумэн дайны үед гангийн үйлдвэрийн салбарыг төрийн мэдэлд авч чадаагүй, харин одоогийн Ерөнхийлөгчид улс даяар онц байдал зарлаж, хилийн дагуу олон тэрбум долларын өртөгтэй хана барих эрх мэдэл байхгүй” гэдгийг тэрбээр дурдлаа. 

"Шатдаун маргааш ч зогсч магадгүй, эсвэл бүр удаан үргэлжилж ч магадгүй” гэж Трамп хэлээд, Мексиктэй залгаа хилийн дагуу хана босгохыг урьд нь дэмжиж байсан Ардчилсан намын гишүүд бодлоо өөрчилж, хана барихад мөнгө төсөвлөхийг эсэргүүцэж байгаад гайхаж байгаагаа мэдэгдэв. Ардчилсан намынхан хилийн аюулгүй байдлыг хангахад зориулан 1,3 тэрбум долларыг Д.Трампад өгөхийг зөвшөөрсөн боловч энэ мөнгөөр хилийн дагуу хана барьж болохгүй гэсэн болзол тавьжээ. Хилийн дагуух хана бол хууль бус цагаачлалыг таслан зогсоож чадахуйц үр дүнтэй арга болж чадахгүйгээс гадна ёс суртахууны үүднээс зохимжгүй алхам болно хэмээн Ардчилсан намаас Конгресст сонгогдсон гишүүд үзэж байгаа юм. Тэдний бодлоор, Мексиктэй залгаа хилийн 3200 км урт газраар хууль бусаар нэвтэрч буй цагаачдыг саатуулахын тулд орчин үеийн технологийг ашиглах нь зүйтэй аж. Өнгөрсөн оны 11 дүгээр сард болсон Конгрессын завсрын сонгуулиар Ардчилсан намынхан Төлөөлөгчдийн танхимд олонхи болсон билээ. Конгрессын доод танхим болох Төлөөлөгчдийн танхим нь төсвийг хянах үүргийг гүйцэтгэдэг. Ийм учраас Мексиктэй залгаа хил дээр хана барих гэх мэт Д.Трампын гаргасан санаачилгыг төсвөөс санхүүжүүлэх шийдвэрийг АН-ын гишүүд гацааж магадгүй гэж тоймчид таамаглаж байсан нь ортой байжээ.   

Завсрын сонгуулийн дараа Төлөөлөгчдийн танхимын даргаар сонгогдсон Нэнси Пелоси мэдэгдэхдээ "Ерөнхийлөгчтэй хийсэн уулзалтын үеэр засгийн газрын үйл ажиллагааг сэргээх асуудлаар зарим ахиц дэвшил гарсан, гэхдээ Мексиктэй залгаа хилийн дагуу хана барих ажлыг санхүүжүүлэх асуудлыг хөндөөгүй” гэлээ.

Сенат дахь Ардчилсан намын бүлгийн дарга Чак Шумер мөн Трамптай уулзсан тухайгаа ярихдаа "засгийн газрын үйл ажиллагаа хэдэн сар жилээр зогсч магадгүй гэсэн ойлголтыг Ерөнхийлөгчийн зүгээс Конгрессын гишүүдэд өгсөн” гэв.

 

 

Дашрамд дурдахад, АНУ-Мексикийн хилийн шугамын урт нь 3145 км байдаг. Хар тамхины наймаатай тэмцэх зорилгоор Б.Клинтоны үед байгуулж эхэлсэн хамгаалалтын байгууламжийн урт нь 1078 км. Харин Ерөнхийлөгч Д.Трамп дахиад 1600 км зайд бетонон эсвэл ган төмрөөр хана босгохоор төлөвлөж байгаа аж.