-Таныг В«Сод Монгол”-ьш Ц.Анандбазарт луйвардуулсан гэж 2012 оны сошуулийн ?мн? гэнэт гарч ирсэн гэдэг.?нэхээр тийм асуудал болсон хэрэг ??? Зарим хэвлэлд таныг Дорноговь аймагт нэр дэвших сонирхолтой А.Ганс?х, П.Ганхуяг нарын заавраар ингэж ярьж байна гэсэн байна лээ.

-Ц.Анандбазарт луйвардуулсан талаараа сонгуулиас б?р ?мн?, тодруулбал 2003 оноос ярьж, заргалдсаар ?н?г х?рсэн. З?вх?н 2012 онд яриад эхэлсэн юм биш.?мн? нь юуны учир хохирогч болоод явж байгаагаа хэвлэлд ярьж байсан. Аль эрт 1995 онд би В«Сод Монгол” компанийг байгуулж байлаа. Гэтэл Ц.Анандбазар В«Сод Монгол групп гэдэг компани байгуулж 1999 оноос хойш миний компанийн нэрийг ашиглан их хэмжээний м?нг?, х?р?нгийг минь луйвардсан х?н. Ингэхдээ "Улаанбаатар т?м?р зам”-аас 20 сая, В«Багануур” компаниас 40 сая, "Эрэл” компаниас 50 сая, нийтдээ 110 сая т?гр?гийг миний компанийн нэрээр залилж авсан. Бас надаас зээлээр авсан шатахууныхаа ?нийг т?л?лг?й 272 сая т?гр?г?р хохироосон. Ийм л явдал болсон. Ийм байхад би хэн нэгний шахалт, т?лхээсээр явах боломжг?й ш? дээ. Ингэж яриад, бич?лээд байгаагийн цаад учир нь тодорхой. Х?н хохироосноо булзааруулж, аргалах гэсэн л заль.

-Тэгэхээр 2012 оны сонгуулийн ?мн? Ц.Анандбазар гэнэт хоригдсон нь таны гомдолтой холбоотой гэсэн ?г ?. Одоо болтол чухам юуны учир гэдэг нь тодорхойг?й байдаг шиг санаж байна?

-Тухайн ?ед баривчлагдсан асууддыг нь АТГ-ын М?рд?н шалгах хэлтсийн дарга Э.Амарбат 2012 оны наймдугаар сард хэвлэл мэдээллийн хэрэгсл?дээр мэдээлэл ?г?хд? хэлж байсан ш? дээ. "Ц.Анандбазарыг 2012 оны тавдугаар сард хээл хахуулийн хэргээр баривчилсан. Шалгалтын явцад тэрээр нэр дэвших гэж буй Дорноговь, Говьс?мбэр аймгийн иргэд, аж ахуйн нэгжийн талаарх мэдээллийг хадгалж байсан нь илэрсэн. Ийм учраас Тагнуулын ер?нхий газарт шилж?лсэн. Харин бидний шалгаж байсан асууддыг Нийслэлийн прокурорын газраас татаж, хэрэгсэхг?й болгосон” гэж сэтг?лчдэд ярьсан.?нд нь миний гомдол бас орж байгаа. Минийхээс гадна олон л асуудал сонсогдсон.

-Жаахан тодруулахг?й юу?

-Улсын м?рд?н байцаах газраас Ц.Анандбазарт долоон з?йл ангиар эр?гийн хэрэг ?сгэсэн. Гэтэл Нийслэлийн прокурорын газраас хэрэгсэхг?й болгочихсон. Товчхондоо ийм.

-Ямар учраас хэрэгсэхг?й болгочихдог хэрэг вэ. Ингэсэн шалтгаанаа прокурорын байгууллага юу гэж тайлбарладаг вэ?

-2010 оны аравдугаар сарын 25-нд нийслэлийн прокурор, хууль цаазын итгэмжит т?л?л?гч Ш.С?хбат надад хариу ?гс?н. Ингэхээр би гэдэг х?н 2012 оны сонгуулиас ?мн? хуулийн байгууллагад хандсан байгаа биз? Ш.С?хбат прокурорын хариунд «…УЕПГ-т таны гомдлын дагуу эр?гийн 346128 дугаартай хэргийг хянаад Эр?гийн байцаан шийтгэх хуулийн 359.2-т зааснаар шинэ н?хц?л байдал илэрснээс хэрэг ?сгэж гомдолд бичигдсэн асуудлуудыг шалгуулахаар прокурорын даалгавар бичсэн болохыг мэдэгдье гэсэн. Ингээд Ц.Анандбазарыг шалгаж эхлэх гэтэл Улсын ер?нхий прокурорын туслах, УЕПГ- ьщ Ш?хэд т?рийг т?л?л?х хэлтсийн дарга Б.Бат-Орших 2010 оны арваннэгд?гээр сарын 30-ны ?д?р "Шинээр н?хц?л байдал илэрснээс ?сгэсэн хэргийн ажиллагааг зогсоох тухай” тогтоол гаргачихсан. Ингэхдээ Д.Чинзоригийн гаргасан гомдолд дурдсан асуудлуудыг м?рд?н байцаалтын шатанд шалгаж, ш?х нотлох баримтуудаа ?нэлэлт д?гнэлт хийж хэргийг эцэслэн шийдвэрлэсэн, т?нчлэн Эр?гийн байцаан шийтгэх хуулийн 357.1.1 дэх хэсэгт заасан ?ндэслэлг?й байх тул 360.2 дахь заалтыг удирдлага болгон ?сгэсэн хэргийн ажиллагааг зогсоосугай” гэчихсэн. Уг нь Ш.С?хбат прокурор болохоор "Эр?гийн байцаан шийтгэх хуулийн 359 д?гээр з?йлийг удирдлага болгон хэргийг шалгуулъя” гэсэн. Гэтэл Б.Бат-Орших энэ хуулийн 357 дугаар з?йлээр шалгах ?ндэслэлг?й байна гэчихэж байгаа юм. Яг л тэмээ гэхээр ямаа гэж байгаа юм шиг. Хуулийг зориуд буруу хэрэглээд тоглочихож байгаа юм л даа.

-Энэ хоёр з?йл нь хоорондоо тэс ?р агуулгатай юм уу. Та судалж ?зэв ???

-Мэдээж хэрэг хоорондоо уялдаатай. Ш.С?хбат прокурорын удирддага болгосон 359.2-т "Энэ хуулийн 357 дугаар з?йлд дурдсан ?ндэслэлийн аль нэг нь байвал прокурор шинэ н?хц?л байдал илэрснээс хэргийн ажиллагааг ?сгэх тухай тогтоол гаргаж, уг байдлыг м?рд?н шалгах, эсх?л энэ талаар хэрэг б?ртгэгч, м?рд?н байцаагчид даалгавар ?гн? ” гэж заасан. Харин Б.Бат-Оршихын ?ндэслэсэн 360.2-т «…Хэргийг сэргээх ?ндэслэл тогтоогдоог?й бол прокурор ?ндэслэл б?хий тогтоол гаргаж, хэргийн ажиллагааг зогсоох ба энэ шийдвэрийг эс з?вш?рв?л дээд шатны прокурорт гомдол гаргаж болно” гэж заасан. (М?н тэрээр шалгах ?ндэслэлг?й гэхдээ I ганц 357.1.1-т «…гэрч, шинжээчийн санаатай гаргасан худал мэд?лэг, д?гнэлт, орчуулагч, хэлмэрчийн санаатай худал орчуулга, т?нчлэн хуурамч эд м?рийн баримт, тэмдэглэл, баримт бичгийг ?ндэслэж тогтоол, магадлал гаргасан нь тогтоогдсон” бол гэдгийг байримталсан гээдбайгаа юм. Гэтэл Ш.С?хбат прокурор з?вх?н 357,1,1 биш 357 дугаар з?йлийг б?хэлд нь дурдаад Ц.Анандбазарт холбогдох хэргийг шалгах даалгавар бичсэн байдаг. 357 дугаар з?йл бол олон ?ндэслэлийг оролцуулсан з?йл л дээ. Тухайлбал 357,1,2-т «… хэрэг б?ртгэгч, м?рд?н байцаагч, прокурор, ш?гч нь эрх хэмжээгээ хортойгоор урвуулан ашигласан нь хуулийн х?чин т?г?лд?р болсон ш?хийн тогтоолоор тогтоогдсон” 357,1,3-т «… цагааггдсан буюу хэрэг нь хэрэгсэхг?й болгогдсон этгээд гэм буруутай болохыг нотлох, эсх?л гэм бурууг?й этгээдэд эр?гийн хариуцлага оногдуулахад х?ргэсэн, т?нчлэн урьд нь эр?гийн хариуцлага х?лээлгэснээс х?нг?н буюу х?нд ялтай з?йл, хэсэг, заалт хэрэглэх ?ндэслэл болох ?мн? нь ш?х тогтоол, магадлал гаргах ?ед мэдэгдээг?й байсан н?хд?л байдал илэрсэн бол хэргийг шалгана” гэсэн байгаа. Ийм маягаар прокурор албан тушаалаа ашиглан, жирийн иргэнийг давхар хохироодог юм байна. Ер нь Б.Бат- Оршихын хувьд Ц.Анандбазарын гар х?л болсоор ирсэн. Энэ хоёр х?ний хооронд м?нг? т?гр?г ?гч авалцдаг, нэг нь н?г?гийнх? гэм бурууг хуулийн ?мн? булзааруулдаг холбоо байна гэж би хардаж байгаа.

Прокурорын байгууллага бол босоо тогтолцоотой. Анхан болон дунд шатанд асуудлыг хуулийн х?рээнд шийдчихье гэсэн чин х?сэлтэй, ?рг?с?н тангарагтаа ?нэнч прокурор олон бий. Гэтэл дээд шатны прокурор харьяаллыг з?рчин хэргийг ?р дээрээ авч "Хэргийг хэрэгсэхг?й болго, ингэж шийд” гэж ?рэг даалгавар ?гд?г нэг жишээ бол энэ. Б.Бат-Орших хууль з?рчиж, албан тушаалаа урвуулан ашигласан. Тэр баятугай Ц.Анандбазарыг ингэж шалгах гэлээ гэж Ш.С?хбат прокурорыг ажлаас нь халсан гэдэг юм билээ.

Яривал их т?х бийв Б.Бат-Орших нь Ц.Анандбазарыг гурван ч удаа хэргээс мулталдж д?нг?с?н. Энэ талаар хэвлэлд ч бичсэн байсан. Б.Бат-Орших гэдэг х?ний цаана улсын ер?нхий прокурор байхг?й гэж хэлэх аргаг?й. Тиймг?й бол энэ н?х?р ингэж даварч, хуулийг гууль болгож чадахг?й. Тэгэхээр Ц.Анандбазар гэдэг энэ луйварчинг ?гш?лж даврааж хууль з?рчс?н хариуцлагыг Бат-Оршихын цаана байгаа эрх мэдэлтэй хамгаалагч нь хамт х?лээх ёстой.

-Та яривал урт т?х бий гэлээ, энэ талаараа товч тодруулахг?й юу?

-Улсын м?рд?н байцаах газраас 2003 оны тавдугаар сарын 2-нд миний гомддоор болон В«НИК” ХК-ийн дэд захирлаар ажиллаж байхдаа удаа дараагийн ?йлддээр байгууллагын ?мч х?р?нг? ашигласан ?йлдл?дэд Эр?гийн хуулийн 263.2 болон 148.3-д зааснаар эр?гийн хэрэг ?сгэн, м?рд?н байцаалтын ажиллагаа явуулсан.?нээс зарим ?йлддийг нь 2003 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд прокурор нь хэрэгсэхг?й болгосон.?нийгээ 2004 оны нэгд?гээр сарын 12-нд С?хбаатар д?ргийн ш?хэд болсон ш?х хурал дээр улсын яллагч яллахаас татгалзсан гэсэн ?ндэслэлээр хэргийг хэрэгсэхг?й болгож, шийдвэрлэж байсан. Тэр ?еийн улсын яллагч нь С?хбаатар д?ргийн хяналтын прокурор Б.Бат-Орших байлаа. Дараа нь дээр дурдсан 2010 оны асуудал. Тэр ?ед Б.Бат-Оргаих Улсын ер?нхий прокурорын туслах, УЕПГ-ын Ш?хэд т?рийг т?л?л?х хэлтсийн дарга байсан. Гурав дахь нь одоогоос хоёр жилийн ?мн? 2012 оны тавдугаар сарын 24-нд АТГ-аас Эр?гийн хуулийн тусгай ангийн 269.2-т заасан гэмтхэргийн б?рэлдэх?нтэй гэж ?зэн, эр?гийн хэрэг ?сгэн, м?рд?н байцаалт явуулсан. Хэргийг шалгах явцад ЦАнандбазар нь В«Автобус-3” Т?ХК, нийслэлийн ?мчит Ус сувгийн удирдах газарт зах зээлийн ?нээс ?нд?р ?нээр шатахуун нийл?лэхдээ удирдах албан тушаалтнуудад хахууль ?гс?н ?йлдэл илэрсэн гэсэн. Ингээд м?рд?н байцаалтын ажиллагаа явуулж байхад 2012 оны зургадугаар сард нийслэлийн прокурор хэргийг татан авч, 2012 оны долдугаар сарын 2-нд хэрэгсэхг?й болгосон. Тэр ?ед Б.Бат-орших нийслэлийн прокурор болоод байсан. Яг энэ талаар нь АТГ- ын М?рд?н шалгах хэлтсийн дарга Э.Амарбат сэтг?лчдэд мэдээлэл ?гч байсныг би дээр дурдсан даа. Иймэрх? л ?йл явдал болоод байгаа юм. Ер нь тэгээд ЦАнандбазар албан байгууллагыг, жирийн иргэнийг ч хуурч, дарамталдагх?н. Т?нийг НИК-ийн дэд захирал байхдаа "Чандмань холдинг” компанийн албан бланкийг ашиглаж, НИК ХК-аас шатахуун х?ссэн хуурамч албан тоот ?йлдэн, дээрх компанийн захирал О.Бяруузанын гарын ?сгийг дуурайлган зурж, 91.5 сая т?гр?гийн шатахууныг В«Содмонгол” компани руу шилж?лсэн гэдэг. Бас Дорноговийн нефть ханган нийл?лэх баазын нэрийг барьж, 2001 онд нэг сая 67 мянган т?гр?гийн ?рт?г б?хий ажлын хувцсыг НИК ХК-ийн нэгэн ажилтанд ?рэг ?гч, шатахуун т?гээх станцдаа авч ашигласан нь тухайн ?ед нотлогдож байсан гэдэг. В«Сод Монгол групп” 2001-2002 онд татварт ногдох орлогоо нууж, 152 сая т?гр?гийн орлогын албан татвараас зайлсхийсэн. Ц-Анандбазар 1999 оны арваннэгд?гээр сарын 23-нд "УБТЗ”-ын Хэрэг эрхлэх газраас В«Сод Монгол групп”-ийн авах ёстой 20 сая т?гр?гийг хуурч мэхлэх, итгэл эвдэх замаар бусдад тулган шаардаж, шахалт ?з?лэн авч ашиглаж байсан гээд л х?в?рч ?гн?.?нээс гадна Ц.Анандбазар В«Содмонгол групп”-ийн т?л?х ёстой ?рийг ?г?й хийх, ?р? т?л?хг?йн тулд дээрх ?ртэй тэнцэх?йц хэмжээний ашиг олох зорилгоор иргэн Р.Батбаярыг х?ч хэрэглэн заналхийлж, айлган с?рд?лсэн. Тэрээр 2002 онд иргэн А.Лхагвас?рэнг хувийн шинжтэй маргааны улмаас зодож, х?ндэвтэр гэмтэл учруулсан. Т?ний ?йлдсэн гэмт хэрэг хангалттай баримт, гэрчийн мэд?лгээр нотлогдож Улсын м?рд?н байцаах газраас Эр?гийн хуулийн тусгай ангийн 263.2, 166.2-т зааснаар ял т?л?вл?ж, яллах д?гнэлт ?йлд?лэхээр Нийслэлийн прокурорын газарт 2003 оны аравдугаар сарын 5-нд шилж?лсэн ч хэрэгсэхг?й болсон байдаг. Т?нчлэн Чингэлтэй д?ргийн X хороонд иргэн Н.Даваадоржийн дугуй засвар ажиллуулж байсан 12 ам метр газрыг Чингэлтэй д?ргийн Газрын албаныхнаар шийд?лэн булааж авлаа гэж ?нг?рс?н жил хэл ам гараад л байсан. Хэвлэлээр хангалттай гарсан баримтуудыг л би дурдаж байна нг? дээ.

-Та одоо яая гэж бодож байна вэ?

-Ц.Анандбазарыг шалгуулна. Гомддоо гаргана. Миний найдаж байгаа нэг з?йл бий. Улсын ер?нхий прокурор М.Энх-Амгаланд хандана. Б.Бат-Орших мэтийн ийм бусармаг ?йлдэлд хяналт тавьж, хууль ёсыг шударгаар хэрэгж?лэх боломж н?хц?л б?рд?лэх байх гэж найдаж байна.?мн? нь Улсын ер?нхий прокурор байсан М.Алтанхуяг, Д.Дорлигжав нарын ?ед энэ х?н Ц.Анандбазарыг ?нэхээрийн эрээ цээрг?й ?мг?л?н хамгаалж байсан. Тийм болохоор ?н?г х?ртэл ингэж дээрэлхсэн Ц.Анандбазар, Б.Бат-Орших нарыг М.Энх- Амгалан прокурор л зогсоож чадна гэж найдаж байна.?нг? м?нг?ний ?мн? хуулийг хэрхэн гууль болгож байгааг, албан тушаалтнууд хэрхэн худалдагдаж байгааг н?дээрээ харлаа. Одоо Л.Энх-Амгалан гэдэг х?н худалдагдахг?й гэдэгт найдаж байна, харж байна.

-Нэмэр байх юм болов уу. Гурав чадсан, д?р?в дэх удаагаа дахиад л хэрэгсэхг?й болгох юм биш ???

-Б.Бат-Орших прокурорын ?йлдлийг Улсын ер?нхий прокурортой холбож ойлгож байгаа.?мн? нь Улсын ер?нхий прокурор байсан х?м?с т?нд хяналт тавьдагг?й байх холбоо с?лбээ байсныг ?г?йсгэхг?й. Янз б?рийн л юм сонсогддог. Харин М.Энх-Амгалан прокурорт найдаж байгаагаа дахин хэлье. Ц.Анандбазарыг хамгаалж ?мг?лд?г эрх мэдэлтэй улс нь ?н?д?р алга болсон байх гэж бодож байна. Тиймээс бушуу т?ргэн УИХ-ын гиш?н болж хамгаалалтад орохоор шийдээд байгаа юм билээ.?н?д?р тэр Дорноговь аймагт сурталчилгаагаа бараг л шууд хийгээд эхэлчихсэн байна. Гэхдээ т?нд Дорноговийнхон итгэл ?з?лэх эсэх нь тодорхойг?й ш? дээ. Юутай ч УИХ-д сонгогдох нь Ц.Анандбазарын туйлын зорилго болчихсон байгааг би харж байна. Энэ х?н 2012 оны сонгуулийн ?еэр Ардын намаас Дорноговь аймагт нэр дэвшихийн тулд авдар авдар алт амлаж явсан. Нефть нэрэх ?йлдвэр байгуулна гэх амлалтад нь дорноговьчууд итгээг?й учраас мань эр аргаа ?рчилж, б?х сумаар гурил тараасан. Одоо ч янз б?рээр аргалах гэж оролдож эхэлсэн сураг байна. Уг нь Сонгуулийн тухай хуулиар бусдад хандив, бэлэг ?г?х, элдэв х?лээн авалт, аялал зохион байгуулахыг хориглодог. Гэхдээ энэ нь Ц.Анандбазарт хамааг?й бололтой юм билээ. Учир нь энэ х?н УИХ-д сонгогдохг?й л бол юу х?лээж байгаагаа мэдэж байгаа учраас улайрч сонгуулийн ажлаа аль эрт эхэлчихсэн, МАН- аас ?рийг? л нэр дэвшинэ гээд л намын нэр бариад давхиад байна ш? дээ.

Б.БОЛД