 | |
| | |
Орос, Хятад манай мөнхийн хөрш бол Франц улс археологийн салбар дахь алтан хөрш гэж хэлэхээр их "олз омогтой” харилцаатай ажээ. Монголчуудын эртний овог нь хүннү нар болохыг эртний удамшил судлалын аргаар тогтоож, шинжлэх ухааны томоохон дүгнэлт хийсэн үр дүн бол Франц Монголын хамтарсан экспедицынх. Монголын түүхийг хэдэн зуунаар ахиулсан зөвхөн энэхүү дүгнэлтээс нь харахад францчууд яах аргагүй археологийн салбар дахь алтан хөрш ажээ. Нийт дүнгээр бол 1994 оноос хойш Монголын түүхийн бараг бүх үеийг хамарсан археологийн хайгуул, малтлага судалгааг 17 дурсгалт газар хийж хэдэн зуун соёлын үнэт олдворууд гарган авсан байна. Тиймээс өнгөрсөн 20 жилийн хугацаан дахь үүцээ задалж, 50 багц бүхий 300 гаруй олдворыг олон нийтэд үзүүлэхээр болжээ. Тэр дундаа эдгээр олдворын 60 хувийг өмнө нь нийтэд огт харуулаагүй дурсгалууд ажээ. Энэхүү "Монгол Францын археологийн нээлтүүд” үзэсгэлэн маргааш Үндэсний гүүхийн музейд нээгдэх юм.
Франц Монголын хооронд диломат харилцаа тогтоосны 50 жилийн ойн хүрээнд салбар болгонд олон арга хэмжээ зохион байгуулж байгаагийн нэг нь энэ. Энэ тухай Францын Элчин сайд ноён Ив Дэлунэ БСШУ-ы дэд сайд Б.Тулгатай хамтран өчигдөр мэдээлэл хийсэн юм. Франц Монголын хамтарсан анхны судалгаа нь дээр хэлсэн монголчуудын удам хүннү болохыг тогтоосон малтлага байсан аж. Өдгөө энэхүү дүгнэлтээ баталгаажуулахаар Архангайа ймгийн нутагт хүннүгийн өөр нэгэн оршуулгын газарт хоёр орны хамтарсан малтлага хийж байгааг ноён Элчин сайд дурдлаа. Мөн Франц Монголын чулуун зэвсгийн үе судлах төслийн хамт олон Хойд Цэнхэрийн гол, Мойлтын ам, Дөрөлж зэрэг газарт судалгаа хийж 500 орчим чулуун зэвсгийн зүйлс илрүүлснээс гадна эртний хүний гавлын яс олсон нь 28 сая жилийн өмнөх хүн болохыг тогтоожээ. Энэ мэт түүхийн олон үнэт олдаорууд илрүүлжээ. Энэ үеэр Түүх,археологийн хүрээлэшийн захирал С.Чулуунаас зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Франц Монголын археологийн салбар дахь хамтын ажиллагааны хамгийн онцлог нь юу гэж та харж байна вэ?
-Франц Монголын экспедиц тасралтгүй 20 орчим жил ажилласан. Бусад оронтой харьцуулахад хамгийн тогтвортой ажилласан судалгааны баг гэж хэлж болно. Энэ хугацаанд 200 гаруй олдворыг сэргээн засварлаж, судалгааны эргэлгэд оруулж, дэлхийд Монголын түүхийг сурталчлах ажлыг Францын хамтарсан судалгаа хийсэн. Ер нь Монгол Францын харилцаа зөвхөн 50 жилээр хязгаарлагдахгүй шүү дээ. Монголын эзэн хаан Гүегийг хаан ширээнд өргөмжлөх үед Франц дахь Ромын папын элч Плано Карпини, дараа нь Мөнх хааныг хаан ширээнд өргөмжлөхөд Францын Людвикийн элч Рубрук ирж Монголын эзэнт гүрний тухай хамгийн сайн мэдээллийг дэлхий дахинд өгч байсан. Тэр битгий хэл 1680 хэдэн онд Өндөр гэгээн Занабазартай Францын элч бас уулзаж, түүнийг нүдээр үзсэн тухай анхны тэмдэглэл гарч байсан. Мөн Галдан бошигт хааны тухай Францын сонинд анх мэдээлж байсан. Харин XX зууны эхэнд Францын гэрэл зурагчин Монголын түүхийг зурагт буулгаж үлдээсэн байдаг. Энэ мэт тасралтгүй хамтын ажиллагаатай байсан ард түмэн. Тэр дундаа сүүлийн 20 жилийн харилцаанд археологийн салбар тэргүүлж байна.
-Одоо хэдэн экспедиц хамтарч ажиллаж байна вэ?
-Баян-Өлгий, Архангайд хоёр эспедиц ажиллаж байна.
Засгийн газрын гишүүд дан дээлтэй байх нь зөв үү?
