Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2019 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж, УИХ-д өргөн барьсан. Энэ талаар Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар мэдээлэл хийлээ.

 

Засгийн газраас 2019 оны төсвийн төсөлд нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 9 их наяд 676.5 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ий 27.4 хувь, нийт зарлагыг 11 их наяд 589.8 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ий 32.8 хувь байхаар тооцсон байна. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн алдагдал 1 их наяд 913.3 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ий 5.4 хувь байхаар тооцсоныг Сангийн сайд мэдээллийнхээ эхэнд онцлов.

Тэрбээр, "Төсвийн орлогод Тогтворжуулалтын сан болон Ирээдүйн өв сангийн орлогыг тооцоогүй. Энэ хоёр сангийн орлогыг оруулж тооцвол Монгол Улсын төсвийн орлого түүхэндээ анх удаа 11.1 их наяд төгрөгт хүрнэ. Энэ бол Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт цаашдаа үргэлжилнэ гэдгийг харуулж байгаа юм. Ирэх оны төсвийг хийхдээ ДНБ-ий өсөлтийг 8 хувьтай байхаар тооцлоо. УИХ-аас энэ оны дөрөвдүгээр сард Татварын багц хуулийн төслийг баталсан. Ирэх оны нэгдүгээр сарын 01-нээс хэрэгжиж эхлэх эдгээр хууль эдийн засгийн идэвхжлийг нэмэгдүүлж, жижиг дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг дэмжиж, хөрөнгө оруулагчдыг татах боломжийг бүрдүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлнэ. Тухайлбал, жилд 1.5 тэрбум төгрөгөөс бага орлоготой аж ахуйн нэгж 1 хувийн татвар төлөх юм. Засгийн газраас Тавантолгойн нүүрс гаргаж буй боомтуудад шалгалт хийсэн. Энэ үед Тавантолгойгоос олборлосон болон хилээр гаргасан нүүрсний хэмжээ зөрөх асуудал илэрсэн тул хяналтыг сайжруулж, боомтуудад ачааны болон суудлын автомашин шалгах рентген суурилуулах болсон. Ингэснээр Монгол Улсын баялаг хяналттай болж, татварыг бүрэн авах боломж бүрдэнэ. Мөн импортолж буй шатахууны чанарыг хэмжих тоног төхөөрөмж авах хөрөнгийг төсөвт суулгасан. Энэ нь Монгол Улсад чанаргүй шатахуун борлуулах, үүнээс үүдэн иргэдийн автомашин эвдрэх хохирлыг таслан зогсоох чухал алхам болно. Түүнчлэн татвар болон гаалийн мэдээллийн санг нэгтгэнэ. Манай Засгийн газар байгуулагдсанаас хойш арилжааны банкуудаас өндөр хүүтэй зээл аваагүй. Мөн арилжааны банкууд дээр байсан Засгийн газрын хөрөнгийг татан авч байгаа. Энэ бүх ажлын үр дүнд 2016 онд ДНБ-ий 85 хувьтай тэнцэж байсан Засгийн газрын өрийн хэмжээг 55 хувь болгож бууруулах юм. Тухайлбал, Ирээдүйн өв сан анх байгуулахдаа Монгол Улсын хөгжлийн сангаас 1 их наяд 71.9 тэрбум төгрөгийн өрийг хүлээж авсан. Ирэх онд уг өрийг бүрэн төлөөд зогсохгүй 553.1 тэрбум төгрөгийн хуримтлал бий болно. Нөгөөтэйгүүр зарлагын реформыг хийхдээ төсвийн хуваарилалтыг тэгш, хүртээмжтэй байхад анхаарна. Өмнө нь нэг аймагт ижил багтаамжтай хоёр сургууль барихад өөр, өөр төсөв суулгадаг байсан. Энэ тогтолцоог хална. Мөн зарим нэг төсвийн урсгал зардлыг 2018 оны түвшинд барина. Түүнчлэн цалин, тэтгэвэр, тэтгэмжийг нэмэх чиглэлд 720 тэрбум төгрөг төсөвлөж байгаа. Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн үйл ажиллагааг цахимжуулах, санхүүжилтийг зөв зарцуулах чиглэлд анхаарна. Төрийн өмчийн зарим эмнэлгийг бие даан үйл ажиллагаа явуулдаг болох ажлыг эхлүүлнэ. Энэ хүрээнд эхний ээлжинд Улсын II эмнэлэг, ХСҮТ-ийг туршилтаар бие даан ажиллахаар төлөвлөж байна. Үүнээс гадна орон нутгийн төсвийн эрх мэдлийг нэмж байгаа. Тухайлбал, хайгуулын лицензийн 50 хувь, агаарын бохирдлын төлбөрийн 50 хувь, газрын тосны лицензийн төсвийн 30 хувийг тухайн аймаг өөрсдөө бие даан зарцуулах юм. Түүнчлэн, "Орон нутгийн хөгжлийн сан”-гийн нийт хөрөнгө 144 тэрбум байсныг 189 тэрбум болгож нэмлээ. Ингэснээр нэг аймагт 8-14 тэрбум төгрөг нэмж хуваарилах боломж бүрдэнэ. Аймгууд уг хөрөнгийг дэд бүтцийн асуудлаа шийдвэрлэх, сургууль цэцэрлэгээ тохижуулах зэрэгт зарцуулах юм. Ирэх онд гадаадын зээл, тусламжаар хэрэгжиж байгаа төслүүдийг эрчимжүүлнэ. Тухайлбал, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн АНУ-д хийсэн айлчлалын хүрээнд Улаанбаатар хотын цэвэр усны хангамжийг нэмэгдүүлэх, саарал усыг дахин ашиглах зорилгоор 350 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж авах гэрээнд гарын үсэг зурсан. Үүнээс гадна Төв цэвэрлэх байгууламж шинээр барих, Нефт боловсруулах үйлдвэр, Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн автозам, Налайх-Чойрын чиглэлийн автозамыг шинэчлэх зэрэг олон ажлыг өрнүүлнэ. 2019 онд Улсын төсвөөс 1.3 их наяд төгрөгийг бүтээн байгуулалтад зарцуулна. 2018-2020 онд барих сургууль, цэцэрлэг, эмнэлгийн барилгын дийлэнх хэсгийг ирэх жил эхлүүлнэ. Тухайлбал, 2019 онд 49 сургууль, 60 цэцэрлэг, 22 дотуур байр, 32 эмнэлэг, 27 спорт зал барихаар төлөвлөж байна" гэлээ. Мэдээллийнхээ дараа тэрбээр сэтгүүлчдийн асуултад хариулав.